जगात सर्वाधिक भाषांत अनुवादित झालेले पुस्तक कोणते?

बायबल सर्वाधिक भाषांतरित पुस्तक ठरण्याचे कारण म्हणजे जगातील सर्वात मोठ्या धर्मांपैकी एक असलेल्या ख्रिस्ती धर्मात त्याची मध्यवर्ती भूमिका, आणि शतकानुशतके शक्य तितक्या भाषांपर्यंत पोहोचण्याच्या उद्देशाने केलेले जाणीवपूर्वक मिशनरी भाषांतर प्रयत्न, ज्यात इतर कोणत्याही भाषांतरित साहित्याविना असलेल्या अनेक लहान किंवा लुप्तप्राय भाषांचाही समावेश आहे. इतर कोणत्याही पुस्तकामागे इतक्या मोठ्या, सातत्यपूर्ण, समन्वित प्रयत्नांचा इतिहास नाही.

डॉन किहोते आणि हॅरी पॉटर ही डझनभर प्रमुख भाषांत भाषांतरित झालेली महत्त्वाची कलाकृती आहेत, पण त्या दोन्ही बायबलने गाठलेल्या हजारो भाषांच्या जवळपासही पोहोचत नाहीत, कारण त्यांच्यामागे तितके संघटित भाषांतर प्रयत्न नव्हते.

मानवी हक्कांची सार्वत्रिक घोषणा (Universal Declaration of Human Rights) याच्या अगदी जवळ येऊन दुसऱ्या क्रमांकावर असणे हे स्वतःच लक्षणीय आहे, यातून दिसते की सार्वत्रिक आवाहनाने प्रेरित एक छोटासा आधुनिक कायदेशीर दस्तऐवजही सहस्रावधी वर्षे जुन्या धार्मिक ग्रंथाशी भाषिक व्याप्तीत स्पर्धा करू शकतो.