गुंतवणुकीत „विविधीकरण” (डायव्हर्सिफिकेशन) म्हणजे काय?

विविधीकरण (डायव्हर्सिफिकेशन) म्हणजे तुमचे पैसे अनेक वेगवेगळ्या गुंतवणुकींमध्ये - जसे विविध कंपन्या, उद्योग किंवा मालमत्ता प्रकार - पसरवणे, एकाच ठिकाणी केंद्रित न करता. एखादी गुंतवणूक खराब कामगिरी करत असेल, तर इतर स्थिर राहिल्याने किंवा वाढल्याने ते नुकसान सौम्य होते, त्यामुळे एकाच वाईट निकालामुळे तुमची सगळी बचत बुडण्याचा धोका कमी होतो, जरी एखादी विशिष्ट निवड जोरदार वाढली तर तिचा संपूर्ण फायदाही तुम्हाला मिळत नाही.

सगळे पैसे एका "हॉट" शेअरमध्ये घालणे ही नेमकी उलट रणनीती आहे, जी परतावा व एका अपयशामुळे संपूर्ण पोर्टफोलिओ उद्ध्वस्त होण्याचा धोका, दोन्ही वाढवते. जास्त गुंतवणुकीसाठी कर्ज घेणे, म्हणजेच लीव्हरेज, संभाव्य नफा व तोटा दोन्ही वाढवते, आणि विविधीकरणासारखा प्रत्यक्ष धोका कमी करत नाही.

अंडी एकाच टोपलीत न ठेवण्याची कल्पना आधुनिक अर्थशास्त्राच्याही आधीपासून आहे, पण विसाव्या शतकाच्या मध्यावर ती गणितीयदृष्ट्या आधुनिक पोर्टफोलिओ सिद्धांतात औपचारिक करण्यात आली, ज्यातून दिसते की एकमेकांशी सुसंगत न हलणाऱ्या मालमत्ता एकत्र केल्याने अपेक्षित परतावा कमी न करताच धोका कमी करता येतो.