"गॅसलाइटिंग" म्हणजे काय?

गॅसलायटिंग म्हणजे अशी हाताळणी जिथे एक व्यक्ती जाणूनबुजून तथ्ये विकृत करते किंवा दुसऱ्याच्या स्मृतीला इतक्या सातत्याने विरोध करते की पीडित व्यक्ती स्वतःच्याच वास्तवभानावर शंका घेऊ लागते, आणि काय खरे आहे हे ठरवण्यासाठी अनेकदा हाताळणी करणाऱ्यावर अधिकाधिक अवलंबून राहू लागते. हा शब्द 1938 सालच्या "Gas Light" या नाटकातून आला आहे, ज्यात एक पती गुपचूप गॅसचे दिवे मंद करतो आणि आपल्या पत्नीला ठासून सांगतो की तिला हा बदल भासच होत आहे, यातून तिला पटवतो की ती स्वतःच्या इंद्रियांवर विश्वास ठेवू शकत नाही.

याचा रस्त्यांवर गॅसच्या दिव्यांनी प्रकाश देण्याच्या ऐतिहासिक प्रथेशी काहीही संबंध नाही — हे शब्दांच्या वरवरच्या साम्यावरून निर्माण झालेले चुकीचे संबंध आहेत, कोणत्याही औपचारिक वादविवाद-शैलीशीही याचा संबंध नाही.

हा शब्द आता नात्यांपलीकडे कामाच्या ठिकाणी, राजकारणात आणि माध्यमांतही वापरला जातो, जिथे कोणीतरी इतरांना पटवण्याचा प्रयत्न करतो की त्यांची घटनांबद्दलची अचूक धारणाच चुकीची आहे.