Nước nóng có bao giờ đông đá nhanh hơn nước lạnh không?

Hiệu ứng Mpemba mô tả những trường hợp nước ấm hơn lại đóng băng nhanh hơn nước lạnh trong cùng điều kiện, và hiện tượng này có thật đến mức các học sinh và nhà khoa học tò mò vẫn liên tục quan sát lại được. Nhiều cơ chế có thể cùng góp phần tạo ra hiện tượng này: nước nóng bốc hơi nhanh hơn, làm mất khối lượng theo cách giúp tăng tốc độ nguội; nước nóng chứa ít khí hòa tan hơn; và nó có thể tạo ra dòng đối lưu mạnh hơn, giúp nhiệt thoát đi hiệu quả hơn.

Không có một lời giải thích duy nhất chiếm ưu thế, đó là lý do hiệu ứng này vẫn còn gây tranh cãi. Nó cũng không phải lúc nào cũng xảy ra, mà phụ thuộc rất nhiều vào hình dạng vật chứa, nhiệt độ và việc khuấy trộn, nên đun nóng một cốc nước không chắc sẽ luôn thắng trong cuộc đua đóng băng với một cốc nước lạnh.

Hiệu ứng này được đặt theo tên Erasto Mpemba, một học sinh người Tanzania từng nhận thấy hỗn hợp kem nóng của mình đóng băng trước hỗn hợp lạnh hơn của các bạn cùng lớp, và đã thuyết phục một giáo viên hoài nghi đi tìm hiểu, biến quan sát của một cậu học trò thành một câu đố vật lý thực thụ.