तुम्ही श्वासात घेता त्या हवेचा सर्वांत मोठा भाग कोणता वायू असतो?

नायट्रोजन हवेत प्रबळ आहे कारण सामान्य परिस्थितीत तो रासायनिकदृष्ट्या फारसा प्रतिक्रियाशील नसतो, त्यामुळे वातावरणात एकदा सोडल्यानंतर तो अब्जावधी वर्षे साचतच राहिला, ऑक्सिजनप्रमाणे सतत वापरला गेला नाही. आपल्या शरीराला नायट्रोजन वायूचा थेट काहीही उपयोग नसतो, त्यामुळे प्रत्येक श्वासाबरोबर आपण तो आत घेतो आणि जसाच्या तसा बाहेर सोडतो, तर ऑक्सिजन मात्र रक्तात शोषला जाऊन आपल्या पेशींना ऊर्जा पुरवतो.

ऑक्सिजन आवश्यक असला तरी हवेतील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक वायू आहे, आणि कार्बन डायऑक्साइड, हवामानाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा असूनही, वातावरणाच्या अर्ध्या टक्क्याहूनही कमी भाग व्यापतो — आपण मुख्यतः श्वासाद्वारे घेतो तो वायू तो नक्कीच नाही.

नायट्रोजन इतका मुबलक असूनही प्रतिक्रियाशील नसल्यामुळे, सजीवांनी त्याला उपयुक्त स्वरूपात "स्थिर" करण्याचे मार्ग विकसित केले, म्हणूनच मातीतील नायट्रोजन-स्थिरीकरण करणारे जिवाणू शेतीसाठी इतके महत्त्वाचे ठरतात.