language
De dramatische afsluitende zet in schaken begon zijn leven eigenlijk in het Perzisch, waar het niet een spelstuk beschreef maar het lot van een heerser.
'De koning is hulpeloos/verslagen' is juist — de uitdrukking gaat terug op het Perzische 'shah mat', dat een heerser beschrijft die geen kant meer op kan of terug kan vechten, wat precies het moment weergeeft waarop een schaakkoning niet meer aan gevangenneming kan ontsnappen.
'Het spel is afgelopen' en 'de overwinning wordt opgeëist' zijn redelijke gokjes voor wat schaakmat in het moderne Engels zou kunnen betekenen, maar het is niet de letterlijke vertaling van de oorspronkelijke Perzische uitdrukking, die specifiek het hulpeloze lot van de koning zelf beschrijft en niet de staat van het spel als geheel.
De uitdrukking legde een lange taalkundige weg af — van het Perzisch naar het Arabisch, dan naar het Oudfrans, en uiteindelijk naar het Engels — waarbij ze bij elke stop kleine veranderingen in uitspraak en spelling opliep voordat ze het huidige 'schaakmat' werd.
language
Het kleine puntje boven de kleine letter "i" en "j" heeft een naam — welke?Sommige talen hebben geen woorden voor "links" en "rechts" en gebruiken in plaats daarvan windrichtingen. Waar?Waar staat de afkorting "i.e." eigenlijk voor?Wat is het technisch correcte meervoud van "octopus"?Uit hoeveel letters bestaat dit woord?Waarom werd de taal Esperanto gemaakt?Wat is een "palindroom"?Welk leesteken werd in de jaren 60 bedacht om "?" en "!" te combineren?Wie wordt algemeen gezien als de bedenker of populariseerder van honderden Engelse woorden en uitdrukkingen die vandaag nog steeds gebruikt worden?Welk schriftsysteem dat momenteel in gebruik is, houdt het Guinness World Record voor de meeste letters in zijn alfabet?Wat is de best gedocumenteerde verklaring voor het ontstaan van 'OK', zoals vastgesteld door taalhistorici?Welke taal heeft de meeste moedertaalsprekers ter wereld?Quration — Quration Play